Piktina – Những chất liệu được tạo ra từ phòng thí nghiệm là hứa hẹn đầy hấp dẫn cho thời trang bền vững trong tương lai. Phát triển các nguồn nguyên liệu thô sạch hơn là điều cần thiết để giảm sự tác động của thời trang vào sự nóng lên toàn cầu.

Các công ty khởi nghiệp và nhiều nhà khoa học đang chạy đua để tái tạo kim cương, lụa và da trong phòng thí nghiệm. Christine Goulay, người sáng tập của Dịch vụ tư vấn Sustainabelle cho biết, nếu họ thành công ở quy mô lớn thì sẽ tạo sự khác biệt. Các vật liệu được tạo ra trong phòng thí nghiệm có thể giúp loại bỏ rủi ro trong chuỗi cung ứng liên quan đến quyền con người, phúc lợi cho động vật và mất đa dạng sinh học.

Nhưng từ “nếu” ở đây vẫn còn khoảng cách rất lớn để đạt được. Khi các vật liệu trong phòng thí nghiệm được tung ra thị trường, điều quan trọng là phải trả lời được cho câu hỏi “chúng sẽ giải quyết vấn đề như thế nào?”.

Các nguyên liệu từ phòng thí nghiệm đem đến hứa hẹn về tương lai bền vững hơn trong thời trang

Lụa tổng hợp

Lụa truyền thống dựa trên quy trình nuôi tằm, cho đến khi chúng đóng kén, sau đó giết con sâu bướm bên trong, tơ tằm được sản xuất từ kén. Một giải pháp thay thế được phát triển trong phòng thí nghiệm đang rất khả quan, giảm việc ngược đãi động vật, sử dụng ít năng lượng hơn so với sản xuất tơ công nghiệp.

Vài năm trước, một loại vải có tên Microsilk bắt đầu được chú ý trong thời trang. Được phát triển bởi Bolt Threads, được ủ trong phòng thí nghiệm bằng kỹ thuật lên men chính xác. Các tế bào nấm men biến đổi gen được trộn với đường và nước, hỗn hợp này được lên men trong các bể lớn cho đến khi trở thành một loại protein lỏng có thể kéo thành sợi rồi dệt ra vải.

Giống như lụa, vải từ một loại protein và có chung một số tính chất vật lý như lụa thật: nhẹ, mịn và có thể phân huỷ sinh học. Từ năm 2016 – 2019, Microsilk đã nhận khoản đầu tư 700 triệu USD, họ thực hiện 1 chiếc váy hợp tác với McCartney, ra mắt cà vạt và mũ len dưới thương hiệu của mình.

Quá trình làm lụa trong phòng thí nghiệm

Tuy nhiên hiện tại trên thị trường thời trang, chưa chính thúc có các sản phẩm của Microsilk. Nguyên nhân do sự thay đổi nhỏ về nhiệt độ và độ pH có thể làm đảo lộn quá trình lên men, gây khó khăn trong việc sản xuất quy mô lớn. Ngay cả khi những vấn đề này được giải quyết, vẫn còn lo ngại về thành phần được sử dụng để ủ lụa. Đầu vào chính là đường, thường được lấy từ ngô, trồng dưới dạng độc canh biến đổi gen.

Trong một môi trường lý tưởng, các yếu tố đầu vào cần thiết để sản xuất protein được gọi là nguyên liệu thô, nhưng đa phần không đến từ các hệ thống nông nghiệp, công nghiệp nơi độc canh và sử dụng phân bón tổng hợp, thuốc trừ sâu gây ra mối đe doạ với đa dạng sinh học.

Protein ủ cũng là nguyên liệu đang nổi lên thời gian gần đây. Nó có thể được làm thành nhiều chất liệu khác nhau như: lông cừu, denim và lông thú. Nguyên liệu thô đầu vào cũng là đường và ngô.

Để đưa chất liệu lụa từ phòng thí nghiệm vào sản xuất quy mô lớn vẫn còn cần thêm thời gian

Những phương án cải thiện cách thức canh tác ngô và đường cũng được nghiên cứu. Năm 2022, Spiber Inc bắt đầu xây dựng nhà máy quy mô lớn đầu tiên tại Thái Lan, phát hành số lượng hạn chế các sản phẩm với The North Face và Junya Watanabe.

Da từ phòng thí nghiệm

Các nhà khoa học đang nghiên cứu da được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm bằng cách sử dụng tế bào có nguồn gốc động vật.

Da thu được phải có chung các đặc tính của da thật như: thoáng khí, tính linh hoạt…Về cơ bản là không thể tạo ra được loại ra này bằng thực vật hoặc nhựa.

Goulay cho biết bằng cách tái tạo cấu trúc của da và sử dụng cùng 1 loại collagen, da được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm có thể càng gần với da tự nhiên càng tốt. Có nhiều công ty đang tham gia vào quá trình nghiên cứu loại da này như: Modern Meadow hay VitroLabs.

Da từ phòng thí nghiệm giúp giảm ngược đãi động vật

Để nuôi dưỡng da, VitroLabs lấy một mẫu sinh thiết nhỏ từ một con bò thật và kết hợp với các tế bào thu được cùng chất dinh dưỡng để phát triển các tấm da, sau đó trải qua quá trình thuộc da đơn giản hoá. VitroLabs cho biết các chất dinh dưỡng như: axit amin, protein, carbonhydrate, vitamin…có nguồn gốc từ các nhà cung cấp thương mại. Tuy nhiên hiện tại VitroLabs vẫn chưa tung ra sản phẩm nào trên thị trường.

Sử dụng ít sản phẩm động vật hơn sẽ giúp giảm các vấn đề xung quanh việc khai thác tài nguyên, rủi ro suy thoái đa dạng sinh học, ngược đãi động vật…Hiện tại thật khó để đưa ra bất cứ tuyên bố sâu rộng nào về những nguyên liệu bền vững từ phòng thí nghiệm.

Kim cương không khai thác từ mỏ

Kim cương nhân tạo trong phòng thí nghiệm đã được bán rộng rãi trên thị trường. Không giống kim cương tự nhiên phải rèn từ hàng tỷ năm trước áp suất và nhiệt độ cao từ trái đất, các phiên bản trong phòng thí nghiệm phát triển nhanh hơn thông qua các quy trình tái tạo những điều kiện này.

Kết quả là kim cương nhân tạo giống hệt về mặt hoá học như khai thác tự nhiên.

Kim cương nhân tạo có những đặc tính không thua kém kim cương tự nhiên

Những viên kim cương được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm loại bỏ những lo ngại liên quan đến xung đột khoáng sản và tác động tiêu cực tiềm ẩn rất lớn tới môi trường của việc khai thác. Tuy nhiên lại đặt ra lo ngại về lượng năng lượng cần thiết để sản xuất chúng.

Kim cương nhân tạo vẫn còn để ngỏ câu hỏi “liệu có bền vững hơn không?”.

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng việc sản xuất hàng loạt kim cương nuôi cấy trong phòng thí nghiệm không giải quyết được vấn đề cốt lõi về lượng khí thải carbon của thời trang là tiêu thụ quá mức.

Cảm ơn bạn đã xem bài viết: Thời trang phát triển từ phòng thí nghiệm

 

Vinnie (Lược dịch)


Spread the love